Batum'u Ziyaret Etmeden Önce Bilmeniz Gerekenler

Doğma büyüme İstanbulluyum, anne baba tarafından ise Orduluyum. Her ne kadar büyükşehirde büyümüş olsam da köklerimin bağlı olduğu Karadeniz'in yeri bende her zaman çok ayrıdır. Hırçın Karadeniz'in sakin limanı, Ordu'nun dünyaca ünlü sakin şehir (Cittaslow) unvanlı ilçesi Perşembe'ye ailece yaptığımız son ziyarette, hazır buraya kadar gelmişken sınırları aşmaya karar verdik ve ilk yurt dışı deneyimimizi yaşamak istedik. Karadeniz'in hemen kıyısındaki sınır komşumuz Batum'a günübirlik bir seyahat gerçekleştirdik.

Bu yazıda; Batum'un tarihinden gitmeden önce bilmeniz gerekenlere, ulaşım imkanlarından giriş için gerekli evraklara kadar merak ettiğiniz her şeyi bulacaksınız. Hazırsanız, başlıyoruz..

Türkiye'nin illeri ve Batum'un (ok işaretiyle gösterilen bölge) coğrafi konumu

Batum Nerede?

Batum, Türkiye'nin kuzeydoğu sınır komşusu olan Gürcistan'ın güneybatısında, Karadeniz'in doğu kıyısında yer alan bir liman kenti. Gürcistan anayasal olarak 1 başkent, 9 idari bölge ve 2 özerk cumhuriyet olmak üzere toplam 12 ana idari birime ayrılıyor. Batum, başkent Tiflis'ten sonra ülkenin ikinci büyük şehri olmasının yanı sıra Gürcistan'a bağlı Acara Özerk Cumhuriyeti'nin de yönetim merkezi aynı zamanda. Şehir, Türkiye ile Gürcistan arasındaki ana geçiş noktası olan Sarp Sınır Kapısı'na yaklaşık 15-20 kilometre mesafede bulunuyor.

Batum'un Tarihi

Antik Çağ'da bir Yunan kolonisi olarak kurulan ve adı Yunanca "derin liman" anlamına gelen Bathys kelimesinden gelen şehrin kaderini belirleyen en önemli dönemlerden biri, 16. yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı topraklarına katılmasıyla başladı. Yaklaşık 300 yıl boyunca Osmanlı idaresinde kalan Batum, bu süreçte önemli bir liman ve sancak merkezi haline geldi, İslamiyet ile tanışarak kültürel dokusunu zenginleştirdi. Ancak 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında imzalanan Berlin Antlaşması ile şehir Çarlık Rusyası'nın kontrolüne geçti.

Rus idaresi döneminde Batum; Hazar Denizi'nden (Bakü) çıkarılan petrolün dünyaya pazarlandığı boru hattının son durağı haline gelerek küresel bir liman kentine dönüştü. Birinci Dünya Savaşı sonrasında kısa süreliğine İngiliz ve Osmanlı askerleri tarafından geri alınsa da, 1921 yılında imzalanan Moskova ve Kars Antlaşmaları ile kesin olarak Sovyetler Birliği'ne (Gürcistan SSC) bırakıldı. 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte Batum, bağımsız Gürcistan'ın en gözde turizm ve ticaret kapısı olarak modern dünyadaki yerini aldı.

Gürcistan'ın idari bölgeleri

Batum İle İlgili Genel Bilgiler

Coğrafi Yapı ve İklim: Resmi belediye kayıtlarına göre Batum şehrinin resmi yüzölçümü 64,9 kilometrekare. Zihninizde canlanması için; İstanbul'un Sancaktepe ilçesi yaklaşık 62,4 km², İzmir'in Gaziemir ilçesi ise yaklaşık 63 km². Yani büyükşehirlerimizin geniş bir ilçesi kadar. Kafkas Dağları'nın etekleri ile Karadeniz'in birleştiği nemli bir kuşakta yer alan Batum'da yıl boyunca ılıman bir hava hakim ancak coğrafi yapısı nedeniyle Kafkasya'nın en çok yağış alan şehirlerinden biri. Seyahate çıkarken yanınıza her ihtimale karşı şemsiye almanızı öneririm.

Nüfusu, Dini ve Kültürel Yapı: Batum'un, 2024 Nüfus Sayımı sonuçlarına göre son resmi nüfusu 235.668 kişi. Şehir halkının çoğunluğunu Gürcü Ortodoks Hristiyanlar oluşturuyor. Osmanlı döneminden kalan tarihi bağlar nedeniyle Batum'un da içinde yer aldığı Acara bölgesinde Müslüman nüfus da yoğun olarak yaşıyor. Bu sayede sokaklarda cami ve kiliseleri bir arada görebiliyorsunuz.

Şehir Mimarisi ve Kimliği: Batum'da eski Sovyet dönemi mimarisini, tarihi dokusu korunmuş Avrupa meydanlarını ve sahil şeridindeki devasa modern gökdelenleri bir arada görmek mümkün. Şehir; günümüzde devasa lüks otelleri, casinoları ve eğlence hayatı nedeniyle "Karadeniz'in Las Vegas'ı" veya "Gürcistan'ın Bodrum'u" olarak anılıyor.

Dil ve İletişim: Şehirde resmi dil Gürcüce ve dünyadaki en eski alfabelerden biri olan, kendine has kıvrımlı hatlara sahip Gürcü alfabesi (Mkhedruli) kullanılıyor. Sovyet geçmişinden dolayı yerel halkın neredeyse tamamı Rusça konuşuyor; İngilizce bilen birilerini bulmak ise biraz zor. Ancak turistik noktalarda, restoranlarda ve otellerde İngilizce ve Türkçe ile rahatça iletişim kurulabiliyor.

Gürcü alfabesi ve harflerin okunuşları

Zaman Dilimi: Türkiye ile Gürcistan arasında 1 saatlik zaman farkı var. Batum saati Türkiye'den 1 saat ileride.

Telefon ve İnternet Kullanımı: Sarp Sınır Kapısı'nı geçtiğiniz anda Türkiye'deki GSM operatörünüzün şebekesi kapanır ve hattınız uluslararası dolaşıma (roaming) geçer. Eğer sınırda veya şehirde yerel bir Gürcü operatöründen (Magti, Silknet veya Cellfie) geçici bir SIM kart ya da eSIM almazsanız, Türkiye'deki paketiniz yurt dışı tarifesinden yüksek ücretlerle faturalandırılabilir.

Para Birimi ve Döviz: Batum'un resmi para birimi Gürcistan Larisi (GEL), alt birimi ise Tetri. Bizdeki 1 Türk Lirası'nın 100 kuruşa eşit olması gibi, 1 Gürcistan Larisi de (GEL) 100 Tetri'ye eşit. Örneğin, bir ürünün fiyatı 2.50 GEL ise, bu 2 Lari 50 Tetri anlamına gelir. Gürcistan para birimi simgesi ''₾'' işaretidir. Sınır kapısında veya şehir merkezindeki döviz bürolarında kolayca Türk Lirası, Dolar veya Euro karşılığında Lari alabilirsiniz. Sınır kapısındaki döviz büroları turist yoğunluğunu fırsat bilerek komisy on oranlarını ya yüksek tutuyor ya da kuru düşükten veriyor. Size tavsiyem; şehir merkezine ulaşacak kadar küçük bir miktar döviz bozdurun, Batum merkezindeki döviz bürolarında kur oranları çok daha iyi. 

Lari ve TL Karşılaştırması: Gürcistan Larisi (GEL), Türk Lirası (TRY) karşısında oldukça değerli bir konumda. 1 Gürcistan Larisi yaklaşık 18,75 Türk Lirası seviyesinde. (Yazının yayınlandığı tarih için geçerli olan kurdur. Güncel kurları takip etmeyi unutmayın!). Batum'daki yeme-içme ve alışveriş gibi harcamalarınızı planlarken etiketlerdeki fiyatları düz hesap 19 ile çarparak bütçenizi kontrol edebilirsiniz.

Gürcistan Larisi (GEL) ve kâğıt banknotlar

Priz Tipi: Prizler Türkiye ile tamamen aynı olup (C ve F tipi standart Avrupa prizi) yanınızda dönüştürücü (adaptör) taşımanıza gerek yok.

Domuz Eti Hassasiyeti: Gitmeden önce mutlaka bilmeniz gereken en kritik konu, şehirde domuz eti tüketiminin çok yaygın olması. Popüler Gürcü mantısı Hinkal (Khinkali) ve diğer etli yemeklerin birçoğunda dana eti ile domuz eti karıştırılarak kullanılıyor. Bu yüzden sipariş vermeden önce mutlaka "No pork" (Domuz eti olmasın) uyarısında bulunmalı ya da Türk/Helal restoranlarını tercih etmelisiniz.

Trafik Akışı ve İlginç Direksiyonlar: Gürcistan'da trafik, Türkiye'deki gibi sağ şeritten akıyor. Trafik sağdan aksa da Batum sokaklarında Japonya'dan ikinci el olarak ithal edilen, direksiyonu sağda olan araçları da görebilirsiniz. Araç plakaları ise Avrupa Birliği standartlarındaki gibi sol tarafta Gürcistan bayrağı ve "GE" ülke koduyla başlıyor, ardından rastgele harf ve rakam kombinasyonlarıyla (Örn: AA-123-AA) devam ediyor. Yani Batum'a özel bir plaka kodu bulunmuyor.

Şehir İçi Ulaşım: Batum şehir içi ulaşımında sarı otobüsler ve "Marşrutka" adı verilen minibüsler kullanılıyor. Şehirdeki otobüslere nakit para ile binilmiyor; ulaşım için Batum Card adı verilen elektronik biniş kartları ya da temassız özellikli uluslararası kredi/banka kartları tercih ediliyor. Şehirde resmi taksilerin yanı sıra taksimetresi olmayan çok sayıda sivil araç da taksicilik yapıyor. Batum'da taksiye binmeden önce mutlaka gideceğiniz yeri söyleyip pazarlık yapın, aksi takdirde yüksek ücretler talep edebiliyorlar.

Batum'da kullanılan geleneksel minibüsler yani marşrutkalar

Gürcistan Resmi Tatil Günleri Listesi: Seyahatinizi planlarken resmi tatil günlerine dikkat etmenizde fayda var. Gürcistan'da resmi tatil günleri şu şekilde:

- 1 - 2 Ocak: Yılbaşı Tatili

- 7 Ocak: Noel Bayramı (Ortodoks)

- 19 Ocak: Vaftiz Günü (Epifani)

- 3 Mart: Anneler Günü

- 8 Mart: Dünya Kadınlar Günü

- 9 Nisan: Ulusal Birlik Günü (1989 Tiflis Trajedisi Anma)

- Kutsal Cuma, Cumartesi ve Paskalya Dönemi: (Ortodoks takvimine göre her yıl bahar aylarında tarihi değişen resmi tatil dönemidir.)

- 9 Mayıs: Zafer Günü

- 12 Mayıs: Aziz Andrew Günü ve Meryem Ana'ya Adanma Günü

- 26 Mayıs: Bağımsızlık Günü (Ülkenin en büyük milli bayramı)

- 28 Ağustos: Meryem Ana'nın Göğe Kabulü Günü (Mariamoba)

- 14 Ekim: Mtshetoba (Svetitskhoveli Katedrali Günü)

- 23 Kasım: Aziz Giorgi Günü (Giorgoba)

Seyahatiniz bu tarihlerden birine, özellikle de Yılbaşı, Noel veya Paskalya dönemine denk geliyorsa; Batum ve Tiflis başta olmak üzere tüm ülkede bankalar, devlet daireleri, müzeler ve döviz büroları resmi olarak kapalı olacaktır. Ancak restoranlar, kafeler ve turistik işletmeler açık kalmaya devam eder.

Gürcistan ulusal bayrağı

Batum'a Ulaşım Seçenekleri

Türkiye'den Batum'a ulaşmak için bütçenize, zamanınıza ve konfor tercihlerinize göre seçebileceğiniz başlıca ulaşım yöntemleri şunlar:

Uçakla Gitmek: Batum'a hava yoluyla ulaşmanın iki yolu var. İlki, İstanbul'dan doğrudan Batum Uluslararası Havalimanı'na düzenlenen direkt uçuşları kullanmak. Ancak bu uçuşların bilet fiyatları bazen yüksek olabiliyor. Daha ekonomik ve sık tercih edilen ikinci alternatif ise Rize-Artvin Havalimanı veya Trabzon Havalimanı'na uçmak. Bu havalimanlarına indikten sonra; Havaş servisleri veya yerel otobüs firmalarıyla Sarp Sınır Kapısı'na çok kısa sürede ulaşabilir, buradan sınırı geçerek şehre giriş yapabilirsiniz.

Otobüs ile Gitmek: Özellikle Karadeniz bölgesinde yaşayanlar ya da kara yolu seyahatini sevenler için oldukça ekonomik bir alternatif. Türkiye'nin pek çok büyükşehrinden Batum varışlı otobüs seferleri düzenleniyor. Firmaların otobüsleri sizi sınır kapısından geçirerek doğrudan Batum merkezdeki otogara kadar götürüyor. Yalnız, sınır kapısına geldiğinizde otobüsten inip gümrük ve kimlik kontrol işlemlerini kendiniz tamamlıyor; ardından sınırın diğer tarafında bekleyen aynı otobüse binerek yola devam ediyorsunuz.

Özel Araç ile Gitmek (Bizim yaptığımız gibi): Özel araçla gümrükten geçebilmek için bazı yasal şartlar bulunuyor. Aracın mutlaka sizin adınıza kayıtlı olması ya da araç sahibinden noter onaylı, Gürcüce veya İngilizceye çevrilmiş resmi bir vekaletnamenizin bulunması zorunlu. Ayrıca gümrükten geçerken Gürcistan sınırları içinde geçerli olan zorunlu araç sigortasını (Green Card/Yeşil Kart) yaptırmanız gerekiyor. Sınır kapısında sürücü araçla birlikte gümrük peronundan geçerken, araçtaki diğer yolcuların yaya geçiş tünelini kullanma zorunluluğu bulunuyor. Türkiye'nin farklı şehirlerinden Batum'a kara yolu mesafelerini incelediğimizde ise karşımıza şöyle bir tablo çıkıyor (Mesafeler yaklaşık sürüş değerleridir) :İzmir: 1623 kilometre, Antalya: 1347 kilometre, İstanbul: 1265 kilometre, Ankara: 1022 kilometre, Ordu: 384 kilometre, Artvin (Merkez): 106 kilometre (Artvin'in sınır ilçesi Hopa ise sadece 35 kilometre mesafede bulunuyor.)

Sarp Sınır Kapısından Yürüyerek Giriş Yapmak: Günübirlik ya da kısa süreli seyahatler için en hızlı yöntemlerden biri. Bölgeye kadar toplu taşımayla geldikten veya aracınızı sınırın Türkiye tarafındaki otoparklara bıraktıktan sonra Sarp Sınır Kapısı'nın yaya geçiş koridoruna yöneliyorsunuz. Yurt dışı çıkış harcını yatırıp yeni çipli kimlik kartıyla Türk ve Gürcü polislerinin kontrolünden yürüyerek geçiyorsunuz. Sınırın Gürcistan tarafına adım attığınızda kapıda bekleyen "Marşrutka" adı verilen yerel minibüsler veya taksilerle, yaklaşık 20 dakika içinde Batum'un merkezine ulaşım sağlayabiliyorsunuz.

Türkiye'den Batum'a kara yoluyla geçişlerin yapıldığı Artvin'deki Sarp Sınır Kapısı

Batum'a Gitmek İçin Gerekli Evraklar ve Sınır Kuralları

En çok merak edilen konulardan biri de Batum'un vize isteyip istemediği ya da gitmek için pasaportun şart olup olmadığı. Türkiye ile Gürcistan arasındaki diplomatik anlaşmalar sayesinde Türk vatandaşları, sınır komşumuz Batum'a sadece yeni nesil çipli kimlik kartlarını kullanarak vizesiz ve pasaportsuz bir şekilde giriş yapabiliyorlar. Eğer geçerli bir pasaportunuz varsa, dilerseniz kimlik yerine pasaportunuzla da sınırı geçebilirsiniz; bu durumda Gürcü polisi pasaportunuza giriş damgası vuruyor. Kimlikle geçişlerde ise sınırda size küçük bir giriş-çıkış formu veriliyor. Bu formu seyahat süresince kaybetmemeniz ve ülkeden çıkarken çipli kimliğinizle birlikte yeniden ibraz etmeniz yeterli oluyor.

Sınırdan Geçmeden Önce Dikkat Etmeniz Gereken Detaylar

Kimliklerin Durumu: Kırık, yıpranmış, çipi çıkartılmış nüfus cüzdanları, eski tip kimlik belgeleri ve eski tip sürücü ehliyetleri Gürcistan yetkililerince kesinlikle kabul edilmiyor. Yeni tip nüfus cüzdanıyla bütünleşik ehliyetler de geçiş için tek başına yeterli değil; mutlaka fiziki çipli kimlik kartınızın yanınızda olması gerekiyor.

Bebek ve Çocuklar İçin Fotoğraf Zorunluluğu: En çok gözden kaçan ve aileleri kapıda geri döndüren kurallardan biri de bu. Yaşı kaç olursa olsun, yeni doğan bebekler dahil tüm çocukların çipli kimlik kartlarında fotoğraf bulunması zorunlu. Fotoğrafı olmayan çocuk kimlikleriyle gümrükten geçişe yasal olarak izin verilmiyor.

Muvafakatname Şartı: Eğer 18 yaşından küçük bir çocuk anne ve babasının ikisiyle birden değil de sadece tek bir ebeveyniyle ya da bir akrabasıyla seyahat ediyorsa, gümrükte mutlaka noter onaylı resmi muvafakatname ibraz edilmesi zorunluluğu var. Eğer çocuk pasaport ile yurt dışına çıkış yapacaksa muvafakatname zorunluluğu bulunmuyor.

İlaç Kısıtlamaları: Türkiye'de reçetesiz veya kolayca satılan bazı ağrı kesiciler, soğuk algınlığı ilaçları ve yeşil/kırmızı reçeteli tıbbi ürünler Gürcistan yasalarında "uyuşturucu veya uyarıcı madde" sınıfına girebiliyor. Bu yüzden yanınızda götürmek zorunda olduğunuz ilaçlar varsa mutlaka doktor onaylı İngilizce reçetesini veya resmi raporunu yanınızda bulundurun.

Yurt Dışı Çıkış Harcı: Gümrük sahasındaki gereksiz beklemelerin önüne geçmek için yurt dışı çıkış harcını gümrük sahasına gelmeden önce internet bankacılığı, mobil bankacılık veya vergi daireleri üzerinden ödemenizi tavsiye ederim. Bu sayede bekleme sürenizi ciddi oranda azaltabilirsiniz.

Seyahat Sağlık Sigortası ve Araç Sigortası: Gürcistan gümrük kuralları gereği ülkeye giren turistlerin seyahat süresini kapsayan geçerli bir seyahat sağlık sigortası yaptırmış olması gerekiyor. Sınırda her zaman kontrol edilmese de rutin denetimlerde bu sigortanın ibraz edilmesi istenebilir. Ayrıca özel aracıyla girenlerin Gürcistan içinde geçerli olan zorunlu trafik sigortasını gümrük alanında mutlaka yaptırması yasal bir zorunluluk.

Sarp Gümrük Kapısı'nın Türkiye tarafı

Batum'da Konaklama Seçenekleri

Batum'da konaklayacağınız bölge, seyahatinizin atmosferini tamamen belirler. Şehir her ne kadar kompakt olsa da öne çıkan üç ana bölge mevcut:

- Eski Batum (Old Batumi): Avrupa meydanları, tarihi binalar, şirin kafeler ve restoranların göbeğinde olmak istiyorsanız, her yere yürüyerek ulaşabileceğiniz en ideal bölge burasıdır.

- Sahil Şeridi&Yeni Bulvar (New Boulevard): Denize sıfır veya çok yakın olmak, modern gökdelenlerin içinde konaklamak ve eğlence hayatına yakın olmak istiyorsanız bu hattı değerlendirebilirsiniz. Lüks oteller ve casinolar genellikle bu şerit üzerinde konumlanıyor.

- Şerif Himşiaşvili Caddesi Çevresi: Fiyat-performans açısından daha ekonomik bir bütçeyle konaklamak isterseniz, bulvarın biraz daha gerisinde kalan bu cadde çevresindeki rezidans ve apart daire seçeneklerine göz atabilirsiniz.

Batum'un Yöresel Yemekleri ve Mutfak Kültürü

Batum'da Karadeniz ve Kafkas kültürlerinin harmanlandığı, hamur işi ve et ağırlıklı çok zengin bir mutfak hakim. Şehrin en meşhur yöresel lezzetlerini şu şekilde listeleyebilirim:

* Acaruli Haçapuri: İçi özel tuzlu Gürcü peyniriyle doldurulan, fırından çıkınca ortasına çiğ yumurta ve tereyağı eklenen kayık şeklindeki meşhur pide. Kenarındaki hamurları koparıp ortasındaki sıcak harca bandırarak yeniyor.

* Hinkali: İçi genellikle baharatlı kıyma ve lezzetli et suyu ile dolu olan, peynirli veya mantarlı çeşitleri de bulunan geleneksel dev Gürcü mantısı. Tepesindeki hamur düğümünden tutularak ters çevriliyor ve suyu dökülmeden ısırılarak yeniyor.

* Şkmeruli: Sarımsaklı, sütlü veya kremalı özel bir sosun içinde, güveçte servis edilen çıtır köy tavuğu.

* Cevizli Patlıcan (Badrijani Nigvzit): İnce dilimlenmiş ve kızartılmış patlıcanların arasına sarımsaklı, kişnişli ve özel baharatlı ceviz ezmesi sürülerek rulo şeklinde servis edilen nefis bir soğuk meze.

* Sinori: Hamur yufkalarının rulo yapılıp fırınlanması, ardından üzerine süzme yoğurt, sarımsak ve eritilmiş bol tereyağı dökülmesiyle hazırlanan, bizim siron (veya silor) yemeğimize çok benzeyen bir Acara lezzeti.

Geleneksel Gürcü mantısı Hinkal (Khinkali)

Popüler İçecekler, Türk Restoranları ve Fast Food

Batum'da yeme-içme konusunda yabancılık çekmeyeceğiniz harika alternatifler de mevcut. Özellikle eski şehir merkezindeki Kutaisi Caddesi (yerel halk buraya "Türk Caddesi" der) tamamen Türk restoranları, dönerciler ve kebapçılarla dolu. Yemeklerin helal olması ve tanıdık tatlar sunması nedeniyle burası oldukça popüler. Ayrıca şehirde McDonald's, Burger King ve Wendy's gibi küresel fast food zincirlerinin şubeleri de bulunuyor.

Batum'a gelmişken Gürcülerin milli gururu sayılan alkolsüz imza içeceklerini de kesinlikle denemelisiniz. Armutlu Gazoz, Tarhunlu Gazoz, Lagidze Suyu ve Kafkas dağlarından gelen şifalı Borjomi Maden Suyu denemeniz gerekenlerin başında geliyor.

Gezilebilecek En Doğru Zaman

Batum, tipik bir Karadeniz iklimine sahip olsa da sıcaklık ve yağış özellikleri nedeniyle Türkiye'nin Karadeniz kıyılarına göre çok daha nemli ve bol yağışlı bir şehir. Şehri acele etmeden, kalabalıklara karışmadan ve bunaltıcı yaz sıcağına maruz kalmadan gezmek istiyorsanız, en sakin ve ideal dönem Batum yerlilerinin "Kadife Sezonu" olarak adlandırdığı eylül ayının ortasından ekim ayının sonuna kadar olan sonbahar dönemidir. Bu dönemde yaz kalabalığının çekiliyor ve fiyatlar makul seviyelere iniyor.

Batum Sahil Parkı'nda yer alan ikonik Batum salıncağı

Seyahate Dair Küçük Bir Not: 

Yazıyı noktalamadan önce, Batum'da geçirdiğimiz o kısa süre içinde en çok dikkatimi çeken ve gitmeyi düşünenlerin mutlaka bilmesi gereken bir konuya değinmek istiyorum: Yerel halkla iletişim. Bizim alışık olduğumuz, adeta genlerimize işlemiş olan o sıcakkanlı Türk misafirperverliğini, esnafımızın güler yüzünü ve samimiyetini maalesef Batum sokaklarında pek göremiyorsunuz. Gürcülerin genel olarak dışarıdan oldukça mesafeli, sert mizaçlı ve zaman zaman kaba sayılabilecek soğuk bir iletişim tarzı var. Restoranlarda veya dükkanlarda alışık olduğumuz o "hoş geldiniz" sıcaklığını beklemek biraz hayal kırıklığı yaratabilir.

Tabii bu durumu sadece kişisel bir kabalık olarak görmemek, Sovyet döneminden kalan o mesafeli kültürün ve dil bariyerinin getirdiği bir alışkanlık olarak kabul etmek gerekiyor sanırım. Şehirde Türkçe veya İngilizce ile turistik alanlarda işinizi çözebilseniz de, yerel esnafla derin bir iletişim kurmanın pek kolay olmadığını bilerek yola çıkmakta fayda var. Kısacası Batum; mimarisi, doğası ve lezzetleriyle harika bir keşif rotası olsa da, insani sıcaklık ve ağırlama kültürü açısından bizim topraklarımızın yerini kesinlikle tutamıyor. 

Bir sonraki yazıda Batum'da gezdiğimiz yerleri ve gezilecekler listesini okuyacaksınız..