Batum Gezilecek Yerler: Detaylı Batum Gezi Rehberi

Temmuz ayındaki son memleket ziyaretimizde, Ordu'nun sakin şehri Perşembe'den yola çıkarak aracımızla Batum'a günübirlik bir gezi yaptık. Sabahın ilk ışıklarında çıktığımız 398 kilometrelik yolculuk yaklaşık 6 saat kadar sürdü. Malum Karadeniz; yolları dolambaçlı ve virajlı, bir de yol üstü ihtiyaç molalarını da unutmamak lazım.

Batum'un tarihi, coğrafi yapısı, iklimi, nüfusu, dini ve kültürel yapısı, şehir mimarisi, dili, telefon ve internet kullanımı, para birimi, Lari ve TL karşılaştırması, domuz eti hassasiyeti, şehir içi ulaşımı, resmi tatil günleri, ulaşım seçenekleri, Batum'a gitmek için gerekli evraklar, sınır kuralları, sınırdan geçmeden önce dikkat etmeniz gerekenler, konaklama seçenekleri, yöresel yemekler ve yerel halk ile ilgili gözlemlerimi Batum'u Ziyaret Etmeden Önce Bilmeniz Gerekenler başlıklı yazımda uzun uzun anlatmıştım. Bu yazıda ise Batum'da gezdiğimiz, gördüğümüz yerleri ve günübirlik rotamızı okuyacaksınız.

Perşembe ile Batum arasındaki karayolu ulaşımı ve mesafe

Sarp Sınır Kapısı'ndan Geçiş Sıkıntısı

Gezimizden bahsetmeden önce Sarp Sınır Kapısı'ndan geçiş sürecimizle ilgili bir şeyler yazmak istiyorum. Sınır kapısında, araç içinde sürücü hariç tüm yolcuların araçtan inmesi gerekiyordu. Bu kural gereği eşim araçla birlikte kuyruğa girerken; ben, çocuklarım Egemen ve Derin ile bina içindeki yaya koridoruna yöneldim. Oldukça dolambaçlı bir koridoru geride bırakıp işlemlerin yapılacağı alana geldiğimde ise ilk şoku yaşadım. 

Aşırı bir kalabalık, tamamen bozulmuş bir sıra düzeni ve bir şekilde öne geçmeye çalışan insanların yarattığı kaos hakimdi ortamda. Tabi bunda gittiğimiz günün cuma ve tam öğle saati olması ile tur firmalarından gelen çok sayıda yolcu otobüsünün de etkisi vardı. Sırada hem Türkler hem de Gürcüler karışık bir haldeydi. Duruma tepki gösterip bir şey söylemeye çalıştığımızda 1-2 Gürcünün kaba ve nezaketsiz tavırlarıyla karşılaştık; zaten ne dedikleri de pek anlaşılmıyordu. Dakikalarca sırada beklemek zorunda kaldık. Eşim araçla karşı tarafa çoktan geçmişken, biz ancak ondan çok daha sonra Gürcistan tarafına ayak basabildik.

Sarp Gümrük Kapısı'nın Türkiye tarafı ve ana giriş binası

Gürcü Topraklarına İlk Adım

Gürcistan sınırına geçtiğimiz an, aynı karmaşanın bu tarafta da devam ettiğini gördüm. Kapıdan adım atar atmaz etrafımızda ayaküstü Lari satmaya çalışan dövizciler; taksi, dolmuş ve otobüslerin yarattığı bir karmaşa, etrafta ellerinde çok sayıda büyük bavullarla koşturan insanlar vardı. Eşim orada az miktarda Lari aldı ve biz de bu kaostan bir an önce uzaklaşmak için oyalanmadan yola koyulduk. 

Batum yolu üzerinde ilerlerken eski binaları ve varoş muhitleri görünce ikinci şaşkınlığımızı yaşadık. Neyse ki merkeze yaklaştıkça çehre değişti ve daha modern yapılar karşımıza çıkmaya başladı. Yaklaşık 15 dakikalık bir araç yolculuğunun ardından nihayet öğle üzeri Batum merkezine ulaşabildik. Merkezde arabayla bir iki tur attıktan sonra aracımızı kolayca geri bulabileceğimiz güvenli bir yere park ettik ve Batum'u keşfetmek üzere yaya olarak sokakları adımlamaya başladık.

Batum şehir merkezinde turistler için yerleştirilmiş, önemli noktaları gösteren detaylı Batum şehir haritası tabelası

Kutsal Meryem Ana Doğuş Katedrali (Cathedral of the Mother of God)

Gezerken karşılaştığımız ilk yapı Kutsal Meryem Ana Doğuş Katedrali oldu. Kilise, Batum'da yaşayan Katolik cemaatinin talebi üzerine 1898-1903 yılları arasında, zengin Gürcü Katolik iş insanları Zubalaşvili kardeşlerin finansmanıyla inşa edilmiş. Kardeşler, bu yapıyı annelerinin anısına ithaf etmişler. Sovyetler Birliği döneminde ibadete kapatılan kilise arşiv, devlet tesisi ve yüksek gerilim laboratuvarı olarak kullanılmış. Sonrasında restore edilen kilise Gürcü Ortodoks Kilisesi'ne devredilmiş, 2000 yılında katedral statüsünü almış ve kentin en büyük ana katedrali haline gelmiş.

Batum Katedrali (Kutsal Meryem Ana Doğuş Kilisesi)

Gürcü Geleneksel Mantısı Hinkal (Khinkali)

Katedralden sonra saatin öğleyi geçtiğini fark edince kısa bir yemek molası için yer aradık. Şansımıza bir Türk işletmesiyle karşılaştık. İşletme Türk olunca sipariş verirken iletişim kurmak da kolay oldu. Ben, menüden Gürcistan mutfağının geleneksel Hinkal mantısını ve meşhur armutlu gazozunu denemek istedim. Armutlu gazoza bayıldım ama aynı şeyi Hinkal için söyleyemeyeceğim. Görüntüsü harika olan mantı benim damak tadıma uymadı. Hamurunun kalınlığı ve içindeki harcın kendine has yoğun baharat kokusu, alışık olduğumuz Türk mantılarından çok farklıydı. 

Gürcistan mutfağının geleneksel Hinkal mantısı ve armutlu gazozu

Batum Sirk (Batumi Circus) Binası

Sokakları adımlarken, Eski Batum bölgesinde, Nikoloz Baratashvili Caddesi üzerinde şehrin eğlence kültürünün bir parçası olan Batum Sirki binasının önüne çıktık. Burası 1880'lerde inşa edilmiş bir demir deposu iken 1891'den itibaren tiyatro gösterilerine ev sahipliği yapmasıyla ünlenmiş. Bu nedenle bina "Demir Tiyatro" olarak da biliniyor. 1924'ten sonra, Demir Tiyatro'nun kalıntıları üzerine bir Sovyet sirki inşa edilmiş. Bina, günümüzde de gösteriler için kullanılmaya devam ediyor.

Batum Sirki 

Kumarhaneler Şehri

Batum'un merkezinde gezinirken çok sayıda casino gördük. Yasal kumarhaneleri sayesinde "Karadeniz'in Las Vegas'ı" olarak bilinen Batum, bu unvanın hakkını fazlasıyla veriyor. Tıpkı Amerika'nın Nevada çölündeki asıl Las Vegas gibi, burası da ışıltılı geceleri, devasa neon ışıkları ve şans oyunları sektörüyle bölgenin çekim merkezi haline gelmiş. Çoğu tesis 7 gün 24 saat kesintisiz çalışıyor. Kumarhanelere girişte kapıda pasaport veya yeni tip çipli T.C. kimlik kartı kontrolü yapılıyor ve 21 yaş sınırı uygulanıyor. Hafta sonları ise ünlü sanatçıların konserleri, dans gösterileri ve özel çekilişler oluyor.

Batum Kumarhaneleri

Avrupa Meydanı (Europe Square)

Kumarhanelerin önünden geçip yürümeye devam ederken, yol bizi şehrin en popüler noktalarından biri olan Avrupa Meydanı'na çıkardı. Batum'un en ünlü ve hareketli noktalarından birisi olan meydan insana kendini eski bir Avrupa kasabasındaymış gibi hissettiriyor. Meydanda eski ve yeni binalar bir arada yükseliyor; bir tarafta tarihi yapılar, bir tarafta gökdelenler... Meydanın hemen girişinde küçük bir pazar kuruluydu o gün. Tezgahlarda Batum'a özgü hediyelik eşyalardan çantalara ve yerel temalı tişörtlere kadar pek çok farklı ürün sergileniyordu.

Avrupa Meydanı

Medea Heykeli (Medea Statue)

Meydanın tam merkezinde, üstünde bir kadın heykelinin bulunduğu sütun şeklinde devasa Medea Heykeli yer alıyor. Yerden 130 metre yükseklikteki heykelin arkasındaki mitolojik hikayeye göre, meşhur Argonotlar, zenginliği ve gücü simgeleyen efsanevi "Altın Post"u ele geçirmek için Batum'un da içinde bulunduğu eski Kolhis Krallığı'na geliyorlar. Kralın kızı olan Medea ise Argonotların lideri İason'a aşık olup altın postu almasına yardım ediyor. Heykelde de Medea, elinde gururla tuttuğu o altın postu gökyüzüne doğru uzatırken tasvir edilmiş. 

Medea Heykeli

Batum Kulesi (Batumi Tower)

Anıtın bir diğer tarafında Batum Kulesi bulunuyor. Kule, 200 metrelik yüksekliği ile Kafkasya'nın en uzun yapılarından biri olarak anılıyor. Burası ilk olarak bir teknoloji üniversitesi kampüsü olması amacıyla tasarlanmış ancak planlar tutmayınca uzun yıllar boş kalmış. Kule günümüzde lüks bir otel zincirine, rezidans dairelere, şık restoranlara ve dev bir kumarhaneye ev sahipliği yapıyor. Kulenin en çılgın özelliği ise yerden tam 100 metre yükseklikte, gövdesine gömülü halde duran 8 kabinli bir dönme dolap barındırması. Ancak bu dönme dolap güvenlik ve teknik nedenlerden dolayı çalışmıyor.

Dönme dolaplı Batum Kulesi

Astronomik Saat (Astronomical Clock)

Avrupa Meydanı'nın olduğu yerde gördüğümüz yapılardan biri diğeri ise Astronomik Saat oldu. UNESCO korumasında olan ve temelleri 1890 yılında bir banka binası olarak atılan bu tarihi yapı, banka işlevini çoktan yitirmiş. Eski Gürcistan Ulusal Bankası binasının kulesine yerleştirilen saat, 2010 yılında Almanya'da özel olarak yaptırılmış. Saat sadece zamanı göstermekle kalmıyor; üzerindeki özel mekanizmalar sayesinde ayın evrelerini, güneşin konumunu, burçları ve diğer gezegenlerin hareketlerini de takip etmeyi sağlıyor.

Astronomik Saat 

Neptün Çeşmesi (Neptune Fountain)

Avrupa Meydanı'nı gezdikten sonra bu meydana birkaç dakika uzaklıktaki Tiyatro Meydanı'nda bulduk kendimizi. Meydanın simgesi gösterişli Neptün Çeşmesi idi. Çeşme, İtalya'nın Bologna kentindeki dünyaca ünlü Rönesans çeşmesinin birebir kopyası olarak 2010 yılında yapılmış. Çeşmenin yüksekliği yaklaşık 8-9 metre olup tepesinde, Roma mitolojisinde denizlerin hakimi olan Neptün'ün (Poseidon) görkemli heykeli yükseliyor. Gündüzleri altın sarısı rengiyle parıldayan çeşme, geceleri aydınlatılıp büyüleyici bir atmosfer oluşturuyor. Çeşmedeki su, en alt katmanda yer alan dört deniz kızı figürünün göğüs kısımlarından ve orta katmanda bulunan melek figürlerinin kucaklarında tuttukları yunusların ağzından havuza doğru fışkırıyor.

Neptün Çeşmesi

Alfabe Kulesi (Alphabetic Tower)

Tiyatro Meydanı'ndan sahile doğru yürüdüğümüzde, Mucize Park (Miracle Park) bölgesine geldik. İlgimizi çeken ilk yapı, gökyüzüne doğru uzanan devasa bir çelik kuleyi andıran Alfabe Kulesi oldu. İspanyol mimar Alberto Domingo Cabo tarafından tasarlanan kule, insan genetiğinin kodunu taşıyan DNA sarmalı (çift sarmal) yapısında inşa edilmiş. Kule 130 metre yüksekliğe sahip. Kulenin gövdesinde her birinin yüksekliği 4 metre olan Gürcü alfabesinin 33 harfi sıralanıyor, en tepesinde de devasa bir gümüş küre yer alıyor. Bu kürenin içinde bir gözlem terası ile kendi ekseni etrafında dönen panoramik bir restoran hizmet veriyor.

Alfabe Kulesi 

Batum Deniz Feneri (Lighthouse)

Mucize Park bölgesinin bir diğer dikkat çeken yapısı ise yüksekliği yaklaşık 20-21 metre olan Deniz Feneri. Tarihi, Osmanlı İmparatorluğu dönemine uzanan fener, 1863 yılında deniz ticaretinin güvenliğini sağlamak için inşa edilmiş. İlk tasarımı oldukça basit olan fener, o dönem Trabzon Vilayeti'ne bağlı olan Batum Limanı'na yanaşan gemilere rehberlik ediyormuş. Şehrin 1878'de Rusya'nın eline geçmesiyle Fransız mühendisler tarafından 1882 yılında tamamen yenilenerek bugünkü sekizgen taş mimariye dönüştürülmüş. 

Deniz Feneri

Panoramik Dönme Dolap (Panoramic Wheel)

Park içinde gözümüzü alamadığımız bir diğer yapı, 55 metre yüksekliğe sahip Panoramik Dönme Dolaptı. Karadeniz'i, Acara dağlarını ve modern Batum mimarisini içeren 360 derecelik panoramik bir görüş açısı sunan dönme dolabın bir tam turu yaklaşık 10-15 dakika arasında tamamlanıyor. Toplamda 250 kişi taşıma kapasitesine sahip dönme dolap, akşam saatlerinde devreye giren dinamik LED ışıklandırma sistemiyle sahil şeridine görsel bir hareketlilik katıyor.

Panoramik Dönme Dolap

Ali ve Nino Aşk Heykeli (Ali and Nino Statue)

Mucize Park'ın ve hatta tüm Batum'un en ilgi çeken yeri ise Ali ve Nino Heykeli'dir şüphesiz. Kıyı şeridinde yükselen heykel aslında imkansız bir aşkın sembolü. Gürcü heykeltıraş Tamara Kvesitadze tarafından tasarlanan başyapıtta, Azerbaycanlı yazar Kurban Said'in dünyaca ünlü romanı Ali ve Nino'dan ilham alınmış. Heykel, birbirine kavuşamayan Müslüman bir Azeri genci olan aristokrat Ali ile Hristiyan bir Gürcü prensesi olan Nino'nun trajik hikayesini simgeliyor.

Sekiz metrelik çelik heykeller, ilk bakışta sabit iki figür gibi görünse de yavaşça birbirine doğru yürümeye başlıyor. Karşı karşıya geldiklerinde birbirlerinin içinden geçip arkalarını dönen Ali ve Nino, dönmeye devam ederek yeniden birbirlerinden uzaklaşıyor. Yaklaşık 10 dakika süren bu döngü gün boyunca 24 saat kesintisiz olarak devam ediyor.

Ali ve Nino Aşk Heykeli

Batum Merkezinde Ziyaret Edilecek Diğer Duraklar

Günübirlik olarak geldiğimiz Batum'da gün içinde sadece bu yapıları gezecek zamanımız oldu. Ancak eğer sizin daha geniş bir vaktiniz varsa Batum merkezinde bizim listemiz haricinde de görülecek pek çok tarihi ve kültürel zenginlik bulunuyor. Bunlar;

Şehir Merkezi Durakları

- Piazza Meydanı: İtalyan mimarisini iliklerinize kadar hissettiren rengarenk bir meydan.

- St. Nicolas Kilisesi: Piazza Meydanı'nın hemen karşısında yer alan, Trabzon taşlarıyla inşa edilmiş tarihi kilise.

- Ters Ev: Yeni Bulvar'da bulunan ve çatısı üzerinde duran popüler yapı.

- Anıt Kapı: Eski Bulvar'da yer alan, antik Roma esintili mermer sütunlardan oluşan ünlü beyaz kapı.

- Batum Yaz Tiyatrosu: Tamamen ahşap el işçiliğiyle yapılmış büyüleyici bir mimariye sahip tiyatro binası.

- Bambu Korusu: Bulvarın ortasında bir anda kendinizi Asya ormanlarında gibi hissettiren koruluk alan.

- 6 Mayıs Parkı: İçinde meşhur Batum Yunus Parkı'nı barındıran ve şehrin en huzurlu su alanı olan Nurigeli Gölü'nün etrafını çevreleyen park.

- Orta Camii: Ahşap el işçiliğiyle göz kamaştıran tarihi cami.

- Eski Postane Binası: Astronomik Saat'in hemen yakınında konumlanan tarihi bina.

- Nobel Kardeşler Müzesi: Bölgenin endüstriyel devrimini anlatan müze.

- Batum Sanat Müzesi: Ünlü Gürcü ressamların eserlerine ev sahipliği yapan müze.

- Batum Arkeoloji Müzesi: Taş Devri'nden Orta Çağ'a uzanan büyüleyici antik altın koleksiyonuna sahip müze.

- Acara Devlet Müzesi: 1908'den beri hizmet veren tarihi müze.

Kıyı ve Sahil Şeridi Durakları

- Chacha Kulesi: Sahil şeridinde yer alan ve İzmir Saat Kulesi esintisi taşıyan kule.

- Batum Limanı: Kıyı şeridine apayrı bir canlılık katan liman bölgesi.

- Karadeniz Tekne Turları: Sahil şeridindeki keşif listesinin ayrılmaz bir parçası olan turlar.

Batum Bulvarı'ndaki ikonik kalpli salıncak

Batum Çevresi Gezilecek Yerler

Batum'un sundukları sadece merkezdeki ışıltılı kuleler, tarihi meydanlar veya sahiliyle sınırlı değil. Eğer Batum seyahatinize birkaç gün daha ekleyebilecek vaktiniz varsa merkezin dışında listenize ekleyebileceğiniz duraklar şunlar:

Tarihi Yapılar ve Kültürel Duraklar

- Gonio Kalesi: Şehir merkezine yaklaşık 15 kilometre mesafede, Çoruh Nehri'nin denize döküldüğü stratejik bir noktada yer alan kale.

- Aziz Andrea Anıtı: Gonio Kalesi'nin hemen yakınında konumlanan anıt.

- Petra Kalesi: Kuzey sahiline doğru nefes kesen falez manzaraları sunan tarihi Bizans yapısı.

- Kraliçe Tamar Köprüsü: Keda belediyesi sınırlarında yer alan tarihi köprü.

- Kutsal Üçleme (Sameba) Kilisesi: Dik yamaçların üzerine konumlanmış olan kilise.

Doğal Güzellikler ve Milli Parklar

- Batum Botanik Bahçesi: Şehir merkezinden 15-20 dakikalık bir araç yolculuğuyla ulaşılabilen devasa bahçe.

- Makhuntseti Şelalesi: Keda belediyesi sınırlarında bulunan doğal şelale.

- Machakhela (Maçahel) Milli Parkı: El değmemiş doğası ve tarihi ahşap mimarisiyle büyüleyen koruma alanı.

- Mtirala Milli Parkı: Batum çevresindeki en zengin biyoçeşitliliğe sahip olan milli park.

Seyir ve Ulaşım Noktaları

- Argo Teleferiği: Merkez sınırında başlayıp sizi dakikalar içinde Anuria Dağı'na çıkaran teleferik hattı.

Batum Limanı ve sahil kordonu

Batum'dan Ne Alınır? Alışveriş Notları

Batum seyahatinizi tamamlayıp eve dönerken alabileceğiniz en popüler seçeneklerin başında, şehir merkezindeki butik dükkanlarda ve yerel pazarlarda (özellikle Boni Pazarı'nda) karşınıza çıkan, asırlık yöntemlerle toprak küplerde üretilen Gürcü şarapları geliyor. Sert içkilerden hoşlanıyorsanız, üzüm posasından yapılan yerel içkileri çaça (chacha) da listeye eklenebilir. 

Mutfak meraklıları için et yemeklerine apayrı bir lezzet katan dağ otlu Svan tuzu, acı biber sosu acika ve kuymak benzeri eriyen yapısıyla kahvaltıları süsleyen geleneksel Sulguni peyniri güzel bir alternatif. Tatlı olarak bizim cevizli sucuğumuza benzeyen ama sosu çok daha yoğun olan taze çurçhela ile meşhur armutlu yerel gazozları da paket halinde çantanıza atabilirsiniz. 

Batum Bulvarı ve sahil şeridinde sıkça karşınıza çıkan, bölgenin yerel bambularından yapılan bardaklar ve bambu termoslar; Gürcü kültüründe ziyafetlerin sembolü olan, gümüş veya metal işlemeli hayvan boynuzundan yapılan geleneksel kadehler; Kafkas kültürünün simgesi olan büyük yün şapkalar Batum seyahatinizden dönerken götürebileceğiniz özgün hediyelik eşya seçenekleri arasında geliyor.

Batum temalı buzdolabı magneti

Sarp Sınır Kapısı Gümrük Kuralları: Gıda, Sıvı ve Tütün Muafiyet Limitleri

Batum'daki alışverişin ardından Sarp Sınır Kapısı'ndan Türkiye tarafına geçerken gümrük memurlarıyla sorun yaşamamak için gıda, sıvı ve tütün muafiyet limitlerine uymak gerekiyor. Bu haklar sadece 18 yaş ve üzeri yolcular için geçerli. 

Alkol ve sıvı sınırında, aldığınız içkinin derecesi kritik bir rol oynuyor. Alkol oranı %22'den fazla olan sert bir içki (çaça, viski, votka vb.) tercih edecekseniz kişi başı yasal limitiniz yalnızca 1 litre. Şarap, likör veya şampanya gibi alkol oranı %22 ve altında olan içeceklerde ise kişi başı 2 litreye kadar hakkınız bulunuyor. Yani gümrükten geçerken ya 1 litrelik sert içki hakkınızı ya da 2 litrelik şarap hakkınızı kullanabilirsiniz.

Gıda ve içecek ürünlerinde, çay, kahve, çikolata ve şekerleme türlerinin her biri için kişi başı muafiyet sınırı 1'er kilogram. Peynir, çurçhela veya meyve gibi taze gıdalarda kişisel tüketime uygun makul miktarlara izin veriliyor; çok büyük miktarlardaki et ve süt ürünlerine el konulabiliyor.

Tütün sınırında kişi başı en fazla 3 karton (600 adet) sigara geçirilmesine izin verilirken; parfüm, losyon gibi kozmetik sıvılarda ise en fazla 120 ml'lik şişelerde olmak üzere toplamda 600 ml sınırına dikkat edilmesi gerekiyor.

Son Söz: Gitmeye Değer miydi?

Girişte Sarp Sınır Kapısı'nda yaşadığımız o kaos ve yorucu dakikalardan sonra, neyse ki dönüş yolunda sınır kapısında hiçbir sorunla ya da yoğunlukla karşılaşmadık; işlemlerimiz hızla bitti. Ancak günübirlik bu seyahatte zamanımız o kadar kısıtlıydı ki şehrin sadece merkezini şöyle bir adımlayabildik. Temmuz ayının o boğucu sıcağı ve yoğun nemi de üzerimize eklenince gezmek oldukça zorlaştı; zaten hava da pek istikrarlı değildi, gün boyu bir açtı bir kapadı.

Tüm bunların yanında, yerel halkın o mesafeli, soğuk ve pek de sıcakkanlı olmayan tavırları kendimizi bir turist olarak çok da rahat hissettirmedi. Üstelik Batum, kendi ülkemize kıyasla fiyatlar açısından daha pahalıydı. Toparlamak gerekirse; sınır kapısında çok kötü ve gergin başlayan bir macera olması, kısıtlı zaman yüzünden listelediğimiz alternatif yerlerin çoğunu göremeyip sadece merkezle sınırlı kalmamız ve şehrin genel atmosferi birleşince dürüst olmak gerekirse gördüğümüz o birkaç ikonik yapı haricinde, bunca yorgunluğa ve gerginliğe katlanıp "Batum'a gelmeseydik de olurmuş" dedik.